سبیز یا سبز؟

نویسنده :محمد اردم
تاریخ:یکشنبه 11 مهر 1395-09:46 ب.ظ

سبز اسم رسمی یکی از روستاهای همجوار میانه(5 کیلومتری) است. تلفظ محلّی آن سَبیز است. به نظر می‌رسد که مرتبط کردن آن با "سبز" فارسی به دو دلیل زیر صحیح و موجّه نباشد:

1.      سبز در فارسی صفت است و نه اسم علی‌القاعده به جای اسم به کار نمی‌رود و موصوفی لازم دارد. در ترکی هم همین طور است و یاشیل اسم واحد مستقل نیست و در اَعلام با موصوف قرین است(اشکال سمانتیک).

2.      گرچه سبز فارسی در ترکی دخیل نشده(به علّت عدم ضرورت) اما "سبزی" به واسطۀ معنای تکنیکی دخیل شده و با فرم سووزو(sovzu) به "تره" یعنی "گندنا/کراث/کاوار" اطلاق می‌شود. تلفظ دو صامت انتهایی در ترکی آسان نیست. لذا انتظار می‌رفت که سبز به صورت *sovuz درآید.

خلاصه بنویسم؛ معتقدم سبیز لفظی مغولی است. سبیز(sebiz)، سَویز(seviz)، سبیس(sebis) و سَویس (sevis) در لهجات مختلف مغولی به معنی "متراکم، غلیظ، فشرده، انبوه" است. واژۀ مغولی خود دخیل از ترکی است؛ سَمیز(semiz) در ترکی قدیم و جدید به معنی "ضخیم(قالین)، چاق و فربه" معانی ضمنی آن مثلِ "برجسته و گِرد "بوده است.

آنچه استدلال فوق را تأیید و تحکیم می‌کند وجود چندین توپونیم مغولی دیگر در همان حوالی است: ارباط و آچاچی که ان شاءالله در فرصتی نزدیک تحلیل‌شان را خواهم آورد. در مجموع املای "سبز" به جای سبیز را، باید ناشی از hypercorrection و پندار تصحیح غلط عوام توسط ادباء و فصحاء دانست.




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر




Admin Logo
themebox Logo