چهل‌پا(2)

نویسنده :محمد اردم
تاریخ:چهارشنبه 18 مرداد 1396-03:30 ب.ظ

***

سایر توپونیم‌هایی که-حسب اطلاع-در آنها قیرخ دلالت بر کثرت و وفور دارد از این قرارند:

1.      قرخ سقر/سیغیر: روستایی تابع نظر کهریزی. اسم به اَشکال متنوعی کتابت می‌شود. به هر حال سیغیر (sığır) کلمۀ معروفی(=جنس گاو) است و در توپونیم‎ها به کرّات مشاهده می‌شود.

2.      قرخ قُز: روستایی تابع دهستان گنبد در همدان.

3.      قرخ قز/قیرخ قیز: نام کوهی در درگز در استان خراسان رضوی.

 اسامی مشابه یعنی قیرخ قیز و قیرخ قیزلار در سایر نقاط هم وجود دارد و بالاخص در سطح میکروتوپونیمیک تعدادشان قابل توجه است. در اغلب نقاط، افسانه‌ها و قصصی محلّی هم حول این اسامی شکل گرفته(یا بالعکس این تسمیه‌ها حاصل آن قصص بوده)است. تحقیقی تفصیلی حول این اسامی لازم است.

4.      قرخ قُز: کوهی در نزدیکی روستاهای گل‌تپه و ینگیجه(اخیراً موسوم به "انصارالاسلام" شده است). اسامی مشابهی در سایر نقاط هم وجود دارد.

5.      قرخ‌دره: چندین نقطه من جمله در همدان(نزدیکی ارزانفود و آب بزرگ) و آذربایجان شرقی(بخش سراجوی غربی مراغه) و..

6.       قرخ قزلار(نشتبان): قریه‌یی تابع دهستان آغمیون سراب که به دلیل کتیبۀ اورارتویی‌اش مشهور است.

در آناتولی چندین قیرق کیلیسه(Kırkkilise) وجود داشت:

1.      قیرق کیلیسه: روستایی در قارص که به یکی از قیرق‌پینارهای مذکور در بالا تغییر نام داده است.

2.      قیرق کیلیسه:  تابع گؤکسون ماراش که مبدل به باشقایا شده است.

3.      قیرق کیلیسه: در منطقه اروپایی ترکیه که در محل آن ولایت قیرق‌لار ائلی قرار دارد.

4.      قیرق کیلیسه: روستای تابع زارا در سیواس که اینک یشیل‌دره خوانده می‌شود.

***

علاوه بر بُعد کثرت عدد چهل/قیرخ، احتمالاً بُعد مقدس آن هم در تسمیه دخیل بوده است. به زعم من قرخلار/ قرخلر در توپونیم ها وجهی از بُعد صوفیانه / قدسی داشته و ممکن است در بعضی موارد با معتقدات اهل حق هم ارتباطی داشته باشد؛

1 . قرخلر: روستایی بزرگ تابع بخش شَراء/ چرا(قهاوند) در شهرستان همدان

2. قرخلر: روستایی تابع خسروآباد بیجار

3. قرخلر: قریه‎یی از توابع دهستان حاجیلو، کبودرآهنگ

4. قرخلر زنجیره: روستایی تابع دهستان یکانات مرند

5. آقچه‌لی قرخلر: روستایی تابع تابع گنبد قابوس

*  یک قیرقلار (Kırklar) هم در آناتولی وجود دارد که اینک به محله‌‌یی در شهر اخلاط تبدیل شده است.

********

قرقلو/قرخلو اسم یکی از طوایف مهم ایل افشار است. همچنین در میان ایل قشقایی هم طایفه قرخلو وجود دارد. توپونیم‌های زیر احتمالاً با نام دو طایفۀ مزبور مرتبط خواهند بود:

1.      قرخلو: روستایی از توابع تیکان‌تپه

2.      قرخلو: روستایی تابع بخش درودزن مرودشت

3.      قرخلی: روستایی تابع دهستان نازلو - اورمو

***

تردیدی ندارم که در سطح میکروتوپونیمی صدها اسم دیگر مرکب از قیرخ وجود دارد که وظیفۀ ضبط آنها با محققین محلّی و اهل فضل مطّلع است.



نوع مطلب : توركجه  یئر آدلاری 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
آیهان همدانلی
چهارشنبه 18 مرداد 1396 07:08 ب.ظ
یاشاسین اوستادیم
پاسخ محمد اردم : سلام
ساغ اولون بیز سیزدن اؤیرنیریک ترسی انلاشیلماسین...
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر




Admin Logo
themebox Logo