تبلیغات
قوپونتولار: تورکجه اوزرینه دوشونمه لر - منتش/منتشا

منتش/منتشا

نویسنده :محمد اردم
تاریخ:دوشنبه 3 دی 1397-09:21 ب.ظ


اسامی منطش، منتش، منتشه و منتشا همگی واریانت های مختلفی از یک اسم واحدند. تعداد قابل توجهی روستا و محله در ایران و آناتولی وجود دارند که این اسم را بر خود دارند. قبل از فهرست کردن اسامی نقاط جغرافیایی مزبور و مشتقات آنها اشاره به چند نکته لازم است؛ اولاً منشأ اسم منتشا به طور قطع معلوم نیست. کتب قدیمه منتشا را از "من تشاء"(= هرچه بخواهی) دانسته و آن را چماق/چوب دستی صوفیه خوانده‌اند.  بعید نیست که منتشه (Menteşe) از طریق همین معنا به صورت اسم شخص(آنتروپونیم) درآمد باشد. نمونه دیگری از تسمیه با ادوات جنگی قیلیچ است که سیفالدین و سیف الله و نظایر آنها هم در عربی موجود بوده است.  ثانیاً  خاندان مهم منتشااوغول‌لاری آناتولی وجود داشته و حکومت کردند و ایل منتشلو که اینک در ایران هم به ویژه در  قروه و استان کردستان سکونت دارند بقایای آنان محسوب می شوند و محتمل با ایلِ تکه‎لو مرتبط بوده‌اند[1].  ثالثاً نشانیان حدس میزند منتشۀ  وجود در موغلا، که محتملاً خاستگاه ایل منتشلو بوده از نام منطقه    Myndos(= بدروم فعلی) مأخوذ باشد، تحلیلی که به دلایل متعددی قبول آن دشوار است. زیرا غیر از فرم کلمه، شکل منتشه و منتشا قابل توجیه نخواهد بود. مگر آنکه آن را حاصل contamination با لفظ عربی مزبور بدانیم. در هر حال رواج اسم منتش به عنوان اسمی پسرانه در آناتولی هم مانع قبول حدسِ نشانیان است. به نظر می‌رسد که فرم منتش ثانوی بوده و در حذف مصوت انتهایی خلط آن با فرم مفعول الیه ترکی موثر باشد. 

و اما شواهد:

1.       مانتاش(Mantaş): روستای تابعۀ تارسوس در ولایت مرسین.

2.      منتش(Menteş):محلهیی در یئنی‌شهیر مرسین

3.      منتش: شهرکی در صاندیقلی در  ولایت آفیون

4.      منتش: قریهیی در چیوریل از توابع ولایت دنیزلی

5.      منتش: قریه‌یی در میلاس در  ولایت موغلا

6.       منتش: قریه‌یی در ارغانی ولایت دیاربکر

7.      منتشه(Menteşe): قریه‌یی در سوما از توابع ولایت مانیسا

8.      منتشه: شهرکی(بلده) تابع کلس در ولایت بورسا

9.      منتشه: روستای تابعه هوناز(Honaz) در ولایت دنیزلی

10.  منتشه :روستایی از توابع یئنی‌شهیر در بورسا

11.  منتشه : قریه‌یی در فلاحیه، تابعۀ ولایت قیصری

12.  منتشه : قریه‌یی در چایرآلان ولایت یوزغات

13.  منتشه : قریهیی تابعۀ پازار در ولایت توقات

14.  منتشه : روستای در ییلدیزائلی از توابع استان سیواس

15.  منتشه :روستایی در گؤره‌له از توابع ولایت گیر‌ه‌سون که سابقاً منتشه‌لی خوانده می‌شد

در ایران هم توپونیم های زیر قابل ذکر به نظر می رسند.

1.       منطش: دهی از توابع خدابنده لو در قیدار زنجان

2.       منتش: دهی از توابع سریش آباد در شهرستان قروه

3.      منطش:  اسم محله‌یی در حکم آباد/هؤکماوار تبریز

4.      چشمه منتش: روستایی از توابع بخش چنگ الماس شهرستان بیجار

رواج اسامی فوق می‌تواند ناشی از تداول اسم منتشا و یا حضور گروه هایی از ایل منتشلو در مناطق فوق باشد.

علاوه بر این اسامی، جمعیت بزرگی از منتشلوها در قروه و بالاخص منطقه دلبران/دالبیران زندگی می‌کنند. سالها قبل شاگردی با نام فامیلی منتشلو داشتم که وقتی از قومیتش پرسیدم، خود را کرد معرفی کرد. می‌دانستم که اهل قروه است و امروز می دانم که منتشلوها همگی ترک‌اند. چرایی آن جواب را شاید در پروسه‌های بتوان یافت که موجب انحلال و اضمحلال تدریجی جوامع اقلیت ترک می شود. پروسه‌های مزبور را باید در جای دیگر و با دقت و محتملاً کار میدانی تحلیل کرد. اما یک نکته را تا فراموش نکردم، بنویسم که انزوای جوامع مزبور و افزایش شدید تعاملات آنها با جوامع مجاورشان(کرد، لر، فارس و...) موجب می‌شود تا آنان خود را متفاوت از ترک (آذربایجانی) ببینند و اغلب زبان خود را غیراصیل و حتی کمارزش تلقی کنند. نتیجه آن‌که در مواجهه با ترکان دیگر، همان تفاوت‌ها، بعضی از آنها را به تردید وامی‌دارد و موجب می‌شود تا قرابتی با جوامع همجوارشان احساس کنند.


[1]  برای اطلاعات بیشتر در این زمینه رجوع کنید به : علی ابوالقاسمی، "نگاهی به بازشناسی تاریخی ایل منتشلو"، در: نشریۀ آیدین گله‌جک، بهار 1397.



نوع مطلب : یئر آدلاری 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر




Admin Logo
themebox Logo